Bazunun əzələləri

Tərif

Üst qol, və ya bazu əzələləri yuxarı ətrafların motor funksiyalarında mühüm rol oynayır. Dirsək və çiyin oynaqlarının hərəkətliliyini təmin edən bu əzələlər, qaldırma, itələmə və tutma kimi gündəlik fəaliyyətlərin icrasında mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, bu əzələlər klinik baxımdan da vacibdir: sinir zədələnmələri, əzələ yırtıqları və ya inyeksiya tətbiqlərində mühüm rol oynayır.

Sxematik təsvir

Ön fassial yataq

1. m. biceps brachii

2. m. brachialis

3. v. cephalica

4. n. musculocutaneus

5. a. brachialis, vv. brachiales et n. medianus

6. v. basilica et n. cutaneus antebrachii medialis

7. a. collateralis ulnaris superior et n. ulnaris

Arxa fassial yataq

8. m. triceps brachii

8.1 caput laterale

8.2 caput mediale

8.3 caput longum

9. a. collateralis radialis et n. radialis canalis humeromuscularis-də

Fleksorlar

Bu əzələlər əsasən dirsək oynağını bükür və ön bölmədə (compartimentum brachii anterius) yerləşir:

• M. biceps brachii
  • Başlanğıc: Caput longum (Tuberculum supraglenoidale), Caput breve (Processus coracoideus)
  • Sonlanma: Tuberositas radii və Lacertus fibrosus
  • Funksiya: dirsək oynağında bükmə, alt qolun supinasiyası, çiyin oynağında anteversiya
  • İnnervasiya: N. musculocutaneus (C5–C7)

• M. brachialis
  • Başlanğıc: Humerusun ön səthinin distal hissəsi
  • Sonlanma: Tuberositas ulnae
  • Funksiya: neytral mövqedən asılı olmayaraq dirsək oynağında güclü fleksor
  • İnnervasiya: N. musculocutaneus (C5–C6)

Ekstensorlar

Bu əzələlər arxa bölmədə (compartimentum brachii posterius) yerləşir və dirsək oynağını açır:

• M. triceps brachii
  • Başlanğıc: Caput longum: Tuberculum infraglenoidale ; Caput mediale: Humerusun arxa səthi, Sulcus nervi radialisdən aşağı ; Caput laterale: Humerusun arxa səthi, Sulcusdan yuxarı
  • Sonlanma: Olecranon
  • Funksiya: dirsək oynağında açma, Caput longum eyni zamanda çiyin oynağında retroversiya və adduksiya
  • İnnervasiya: N. radialis (C6–C8)
• M. anconeus
  • Başlanğıc: Epicondylus lateralis humeri
  • Sonlanma: Olecranon və ulnanın arxa səthi
  • Funksiya: ekstensiona yardımçı və oynağın stabilləşməsi
  • İnnervasiya: N. radialis
    

Kliniki əhəmiyyət

Üst qolun travmaları zamanı sinirlərin zədələnməsi müxtəlif nevroloji əlamətlərə səbəb ola bilər.

• N. musculocutaneus (C5–C7)

Gedişatı: M. coracobrachialis əzələsindən keçir, M. biceps brachii və M. brachialis arasında yerləşir.

Zədələnmə – məsələn, çiyin çıxığı və ya proksimal travma:

• Dirsək fleksiyasında zəiflik (xüsusilə supinasiya vəziyyətində)
• Supinasiya zəifliyi (dirsək bükülü olduqda)
• Hissiyat itkisi: alt qolun radial (çöl) tərəfində (N. cutaneus antebrachii lateralis)

N. radialis (C5–C8)

Gedişatı: Humerusun arxa tərəfində Sulcus nervi radialis boyunca. Humerus diafizi sınıqları zamanı zədələnməyə meyllidir.

Zədələnmə – xüsusilə humerus orta hissəsində:

• Sallanan əl (manus pendens) – ekstensor əzələlərin iflici
• Dirsək ekstensorlarında zəiflik (M. triceps brachii) – əgər proksimal zədələnmədirsə
• Hissiyat pozğunluğu əlin arxa radial tərəfində və baş barmaqla işarə barmaq arasında

N. medianus (C6–Th1)

Gedişatı: Üst qolun medial tərəfində keçir, burada şaxə vermir.

Zədələnmə – nadirdir, ancaq ciddi travmalarda mümkündür:

• Üst qolda motor və ya hissiyyat itkisi gözlənilmir
• Sonrakı mərhələdə: ön qolun fleksorlarında və tenar əzələlərində zəiflik
• Hissiyat itkisi ovuc səthində, ilk 3½ barmaqda

N. ulnaris (C8–Th1)

Gedişatı: Sulcus bicipitalis medialis ilə keçir, sonra Septum intermusculare brachii medialeni keçərək Epicondylus medialisə yönəlir.

Zədələnmə – məsələn, medial humerus sınığında:

• Üst qolda funksional pozğunluq olmur
• Sonrakı mərhələdə: “Pəncə əli” (claw hand) – interosseus və lumbrical əzələlərin (IV–V) iflici
• Hissiyat itkisi 5-ci barmaq və 4-cü barmağın yarısında, əlin ulnar(daxili) kənarında